De opleiding Urban Green Development van Yuverta Leven Lang Ontwikkelen (LLO) richt zich op het realiseren van groenoplossingen in stedelijke gebieden, met als doel een groene, leefbare en toekomstbestendige stad te creëren. Jort Bos, senior werkvoorbereider bij Stadswerk072, voltooide zijn opleiding met een groenproject in Alkmaar. ‘Door de opleiding ben ik minder in hokjes gaan denken en meer gaan kijken naar wat er mogelijk is in het gebied,’ zegt Bos. ‘Ik vraag me nu af: wat speelt er in de wijk en wat zijn de wensen? Dat heeft mijn blik echt verruimd.’

Jort Bos: ‘Door de opleiding ben ik minder in hokjes gaan denken en meer gaan kijken naar wat er mogelijk is in het gebied’.

Bronvermelding: Jort Bos

De opleiding sprak Bos aan vanwege de focus op stedelijk groen. ‘Het gaat hier niet om plantjes leren kennen, maar om hoe je beplanting kunt inzetten in de stad,’ vertelt hij. ‘Denk aan thema’s als biodiversiteit, daktuinen en gevelgroen, maar ook aan pluktuinen en eetbare tuinen in een stedelijke omgeving.’ Voor zijn afstudeerproject richtte Bos zich op de transformatie van een verwaarloosd plein in Alkmaar naar een groen en uitnodigend gebied. ‘De gemeente vroeg me het plein aan te pakken omdat er illegaal werd geparkeerd en de straat kapotgereden werd,’ legt hij uit. ‘Kort gezegd komt het neer op: tegels eruit, groen erin.’ Maar het project ging natuurlijk om veel meer dan dat.

Biodiversiteit rode draad

Na een analyse besloot Bos om zo veel mogelijk tegels te verwijderen en ruimte te creëren voor gras, bomen, heesters en vaste planten. ‘Dit alles met een focus op biodiversiteit.’ Hij maakte een tekening van de nieuwe inrichting en ging in overleg met verschillende afdelingen van Stadswerk072 om te kijken naar de mogelijkheden. Bos maakte bewuste keuzes in de beplanting om de biodiversiteit te bevorderen. ‘Vooral bij de keuze van heesters en bomen heb ik goed gekeken naar hun bijdrage aan de biodiversiteit,’ zegt hij. ‘De heesters moesten insectenvriendelijk zijn en de bomen aantrekkelijk voor vogels.’ Het toevoegen van vaste planten, ontworpen door Griffioen Wassenaar volgens het vaste plantenconcept, zorgde voor een extra boost aan biodiversiteit. ‘Ik wilde iets neerzetten dat meer deed dan alleen mooi ogen; het moest een ecologisch verschil maken.’

‘Door de juiste partijen te betrekken en goed naar de wensen van de wijk te luisteren, creëer je draagvlak

Het thema biodiversiteit vormde dan ook de rode draad in zijn eindexamenproject. ‘Door mijn opleiding leerde ik hoe een gezonde balans gecreëerd wordt in de stedelijke natuur en welke soort keuzes daarin gemaakt kunnen worden. Met name voor heesters is dat niet makkelijk, maar ik ben er denk ik wel goed in geslaagd.’

Participatie als succesfactor

Een belangrijk onderdeel van de opleiding is het betrekken van de wijk bij vergroeningsprojecten. Bos heeft het project voorgelegd aan bewoners en winkeliers uit de wijk. ‘Tot mijn verbazing waren de reacties vrijwel uitsluitend positief. Dat gaf ons groen licht om te starten.’ Ook de samenwerking met verschillende afdelingen van Stadswerk072 en het overleg met de wijkconsulenten van de gemeente hebben bijgedragen aan het succes. ‘Door de juiste partijen te betrekken en goed naar de wensen van de wijk te luisteren, creëer je draagvlak. Dat is essentieel voor het succes van dit soort projecten.’
Door de toepassing van groen kon het illegaal parkeergedrag worden tegengegaan, maar het leidde ook tot vermindering van geluidsoverlast van de naastgelegen drukke weg. ‘Het project heeft dus in meerdere opzichten een heel positief effect op het plein en in de wijk. De wijk heeft nu een heel andere sfeer; het voelt nu veel aangenamer en biedt meer rust.’

Van theorie naar praktijk

De opleiding Urban Green Development hielp Bos bij het ontwikkelen van een bredere visie. ‘Ik ben wat minder in hokjes gaan denken,’ geeft hij toe. ‘Ik heb ruime ervaring in vergroeningsprojecten, maar de opleiding heeft mijn blik wel vergroot. Het gaat niet alleen om tegels eruit en een boom erin, maar om wat de wijk echt nodig heeft en hoe je groen een meerwaarde kunt geven.’ Door deze aanpak heeft Bos geleerd om niet alleen technisch na te denken over groeninrichting, maar ook over de sociale en ecologische impact op de wijk. ‘Het project heeft me laten zien hoe belangrijk biodiversiteit en communicatie is voor het verbeteren van stedelijke leefomgevingen en om echt meerwaarde te genereren voor de bewoners.’

‘Ik heb ruime ervaring in vergroeningsprojecten, maar de opleiding heeft mijn blik wel vergroot’.

Plantestafette

De aard van het project maakte dat niet alle elementen uit de opleiding in het project konden worden toegepast. ‘Het plein ligt in een heel druk gebied van Alkmaar, waar veel verkeer langs rijdt en honden en katten rondlopen. Het aanleggen van een eetbare tuin was dan ook geen optie.’ Ook de onderwerpen ‘daktuinen’ en ‘gevelbekleding’ konden niet in het project verwerkt worden. ‘Ik werk voor de gemeente, en gebouwen zijn geen gemeentebezit,’ legt Bos uit. ‘Desondanks heb ik plannen op papier uitgewerkt om een praktische vertaalslag te maken. Dat is zeker heel leerzaam geweest.’

De grootste uitdaging van het project was volgens Bos de locatie. ‘De drukte op en rond het plein maakte het moeilijk om het project goed uit te voeren. Maar om een versteend, verwaarloosd plein te zien veranderen in een groene oase, dat is geweldig om mee te maken,’ vertelt hij. Eind november werd in samenwerking met enkele andere gemeenten een plantestafette georganiseerd. Samen met leerlingen van verschillende scholen werden planten geplaatst om het plein tot leven te brengen. Bos was ook gevraagd om mee te doen. ‘Ik heb daar met veel plezier aan deelgenomen. Het is prachtig om te zien hoe het groen uiteindelijk vorm krijgt. Daar doe je het tenslotte voor!’

Redactie

Dit artikel is gepubliceerd in het Vakblad Stad & Groen, nr. 12 2024. Auteur: Fleur Dil. Geïnterviewde: Jort Bos

Artikelen

Lees ook onze andere artikelen over Urban Green Development.

• Urban Green Development. Waarom zou je?
• Topopleiding Urban Green Development levert kennis waaraan behoefte is
• Beleid en uitvoering kunnen elkaar versterken door Topopleiding Urban Green Development
• Topopleiding Urban Green Development bij Yuverta LLO levert relevante kennis op